Het Wijchens Ven – het restant van een oeroude rivierarm – behoort tot de meest bijzondere watersystemen van Gelderland. Dit natuurwater is door de overheid aangemerkt van groot belang te zijn voor het milieu. Het is een zogenaamd HEN- (Hoogste Ecologisch Niveau) water. Vanwege deze kwalificatie kan Gemeente Wijchen niet langer bij overbelasting van het rioolsysteem de overstort zonder meer op het ven lozen.
Oscar Peters (Beleid) en Ben Winnemuller (Beheer) van Openbare Werken van gemeente Wijchen leggen uit dat in dit geval de keuze moest worden gemaakt tussen het aanpassen van de bestaande randvoorzieningen en het realiseren van nieuwe – secundaire – voorzieningen. "Een capaciteitsvergroting van de bestaande bergbezinkbasins was geen optie, omdat dat een te grote investering met zich mee zou brengen. Een alternatieve oplossingsrichting was een zuiveringssysteem dat de overstort reinigt voordat het in het Wijchens Ven terecht komt. We zijn daarom in 2007 met adviesbureau Tauw op zoek gegaan naar een zo simpel mogelijke voorziening die zuiverend werkt, bergend vermogen biedt en onder vrij verval goed functioneert."
Zuiverende werking 
De gekozen oplossing is tweeledig. Om de hoeveelheid te verwerken afvalwater te beperken, zijn voor de afvoer van hemelwater op een aantal locaties in de gemeente infiltratie-systemen aangelegd. Regenwater wordt daar in de grond afgevoerd en komt niet meer in het rioolstelsel terecht. Om de waterkwaliteit van overstort uit de randvoorzieningen drastisch te verhogen, nam Tauw in haar conceptplan een helofytenfilter op. Dit is een kunstmatig "moeras" met beplanting die een zuiverende werking heeft. Op basis van dit conceptplan zette Openbare Werken een traject in gang van informatie-rondes, een bestemmingsplanaan-passing, bezwaarprocedures en de verwerving van de benodigde extra grond. De begroting voor het complete project (infiltratievoorzie-ningen en zuiveringsinstallaties) be-draagt ruim 1,4 miljoen euro. Hiervan neemt provincie Gelderland 75% voor haar rekening. Waterschap Rivierenland en gemeente Wijchen betalen ieder de helft van het restant.
Uit- en aanbesteden
Voor het onderhoud van diverse rioleringsinstallaties werkt gemeente Wijchen al langere tijd met Modder-kolk samen. "Gezien die ervaring hebben we de elektromechanische onderdelen van de zuiveringsinstal-latie buiten het bestek gelaten en Modderkolk rechtstreeks benaderd voor de levering en installatie."
De uitwerking van het conceptplan, het samenstellen van het bestek en de ontwikkeling van een beheersplan besteedde projectcoördinator Marsha de Kraker van Gemeente Wijchen uit aan Arcadis in Den Bosch. Het bestek is de basis voor de openbare aanbe-stedingsprocedure. "Het was ook onze taak om bij de aanbesteding van het werk de inschrijvingen te toetsen ten aanzien van haalbaarheid, geboden tarieven en de ervaring van de aanbieder," licht senior projectleider Maurice Dicke van Arcadis toe. "Dat laatste is in verband met de omvang en de toegepaste techniek kritisch."
Samenwerking
Al tijdens de ontwerpfase kwam een samenwerking met betrokken partijen tot stand. Maurice Dicke: "Ik kon behalve op de expertise bij Arcadis ook een beroep doen op de kennis en ervaring van Gemeente Wijchen, Waterschap Rivierenland en Modderkolk." In dit stadium zijn de diverse partijen tijdens brainstormsessies bij het project betrokken. "Dit is een goede manier om kennis te bundelen en voor ons hét voorbeeld om een en ander optimaal in te kunnen richten op basis van beheersbaarheid en gebruik. Hierbij worden kennis en mogelijkheden van de techniek optimaal ingezet," vult Pieter Wintjes van Modderkolk aan.
Extra voorzieningen
Tijdens het project zijn extra voorzieningen getroffen om de werking van het natuurlijke filter onder vrijwel alle omstandigheden te waarborgen. Zo zijn er pompen en schuiven aangebracht om een verminderd verval in het systeem op te vangen. "Lopen we tegen nieuwe ontwikkelingen of andere inzichten aan, dan zitten we met de projectpartners om de tafel om de beste oplossing te bepalen en af te kaarten wie daarvoor gaat betalen," licht Oscar Peters toe Positieve effecten Vanaf juni 2009 is het door aannemer Van Boekel en Modderkolk aangelegde systeem operationeel en wordt de kwaliteit van het gezuiverde water bewaakt. Maaike Ros (projectleider Waterketen) en Koen te Velde (pro-jectleider Plannen) van Waterschap Rivierenland: "Hiervoor hebben we Modderkolk een automatisch bemonsteringssysteem van Elscolab laten installeren. Wanneer er monsters zijn genomen, ontvangen we hiervan via het telemetriesysteem van gemeente Wijchen bij het waterschap in Tiel een sms-bericht. We zorgen ervoor dat de monsters binnen 24 uur worden opgehaald en in ons laboratorium worden geanalyseerd. Het duurt een paar dagen tot een week voordat water helemaal schoon is.
"De toepassing van een helofytenfilter en de manier van bemonstering zijn nieuw. We gaan de komende ander-half à twee jaar de kwaliteit van het water aan de uitgang meten om het systeem te optimaliseren. Op basis van de bevindingen kunnen de gemeente en het waterschap bijvoorbeeld besluiten het gezuiverde water vaker door het filter te laten stromen als de kwaliteit nog niet op peil is. De positieve effecten op de flora en fauna in het Wijchens Ven moeten zich over langere tijd gaan bewijzen.
Terug